คัดกรองและวางแผน Scope 3
ประเมินทั้ง 15 หมวด บันทึกการตัดสินใจ และพัฒนาข้อมูลที่สำคัญต่อองค์กรนี้โดยไม่สร้างเกณฑ์ตัวเลขขึ้นเอง
การคัดกรอง Scope 3 คือการประเมินความเกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่การเลือกเฉพาะหมวดที่คำนวณง่าย ให้เริ่มจากทั้ง 15 หมวด ประมาณจุดที่คาดว่าจะปล่อยสูงด้วยข้อมูลที่มี และเก็บบันทึกเหตุผลของกิจกรรมที่รวมและยกเว้นไว้อย่างชัดเจน
เลือกหมวดในฟอร์มรายการ
IdeaCarb ไม่มีหน้าคัดกรองแยก ให้เลือกหมวด Scope 3 ตอนสร้างรายการปล่อย Category 14 และ 15 ใช้ได้เต็มรูปแบบแต่ต้องใช้ EF กำหนดเอง
ทำแผนที่ห่วงโซ่คุณค่า
| ด้านของห่วงโซ่คุณค่า | Category | คำถามสำหรับทำงาน |
|---|---|---|
| ต้นน้ำ | Category 1 สินค้าและบริการที่ซื้อ; Category 2 สินค้าทุน; Category 3 กิจกรรมเกี่ยวกับเชื้อเพลิงและพลังงาน; Category 4 ขนส่งและกระจายสินค้าต้นน้ำ; Category 5 ของเสียจากการดำเนินงาน; Category 6 เดินทางเพื่อธุรกิจ; Category 7 เดินทางของพนักงาน; Category 8 สินทรัพย์เช่าต้นน้ำ | มีการปล่อยใดเกิดก่อนหรือเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานขององค์กร โดยอยู่นอก Scope 1 และ 2? |
| ปลายน้ำ | Category 9 ขนส่งและกระจายสินค้าปลายน้ำ; Category 10 แปรรูปผลิตภัณฑ์ที่ขาย; Category 11 ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ขาย; Category 12 จัดการซากผลิตภัณฑ์ที่ขาย; Category 13 สินทรัพย์เช่าปลายน้ำ; Category 14 แฟรนไชส์; Category 15 การลงทุน | มีการปล่อยใดเกิดหลังการขาย หรือผ่านสินทรัพย์และความสัมพันธ์ที่องค์กรเป็นเจ้าของ ให้สิทธิแฟรนไชส์ หรือให้เงินทุน? |
ดำเนินการคัดกรองพร้อมเอกสาร
- ดูทั้ง 15 หมวดจากตารางด้านบน แล้วตัดสินว่าหมวดใดเกี่ยวข้องกับองค์กรในรอบนี้
- สร้างรายการในรายงานของหน่วยธุรกิจที่รับผิดชอบ โดยเลือก Category ที่ตรงกับกิจกรรม
- บันทึกเหตุผลของหมวดที่รวมและหมวดที่ยกเว้นไว้กับหลักฐานของรายการ หรือในขั้น Scope 3 ของ ส่งออกรายงาน อบก.
- Category 14 และ 15 ให้ใช้ EF กำหนดเองและแนบไฟล์คำนวณ
- ทบทวนรายการเมื่อโครงสร้างหน่วยธุรกิจหรือกิจกรรมในรายงานเปลี่ยน
แยกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่กรอกในรอบนี้
| คำถาม | ใช้ทำอะไร | สิ่งที่ควรบันทึก |
|---|---|---|
| เกี่ยวข้องหรือไม่ | กิจกรรมนี้เข้ากับองค์กรและหมวด Scope 3 หรือไม่ | หมวดที่เลือก ช่วงรายงาน และเหตุผล |
| สำคัญพอที่จะกรอกในรอบนี้หรือไม่ | จะสร้างรายการใน IdeaCarb ตอนนี้ หรือยกเว้นไว้ก่อน | เหตุผล ผู้รับผิดชอบ และวันที่ทบทวน |
คู่มือนี้ไม่มีเกณฑ์ร้อยละบังคับที่ใช้ได้กับทุกองค์กร
ห้ามสร้างตัวเลขตัดเกณฑ์ขึ้นเองหรือใช้ร้อยละเดียวเพื่อตัดหมวดออก ให้บันทึกเหตุผลของทุกการตัดสินใจและตรวจข้อกำหนดการคำนวณ การรายงาน และการทวนสอบของ อบก. ที่เป็นปัจจุบัน รวมถึงหารือกับหน่วยงานทวนสอบภายนอกที่เลือก
กำหนดขอบเขต การยกเว้น และการแบ่งยอดของแต่ละหมวด
- ระบุว่าแต่ละหมวดครอบคลุมช่วงเวลา สถานที่ ผลิตภัณฑ์ และแหล่งข้อมูลใด
- ระบุรายการที่ยกเว้นพร้อมเหตุผล เช่น ไม่เข้าข่าย ไม่สำคัญพอในรอบนี้ รายงานแล้วที่อื่น หรือยังไม่มีข้อมูล
- ใช้ข้อมูลผู้จัดหาหรือสถานที่เฉพาะส่วนที่เป็นขององค์กร แบ่งยอดด้วยปริมาณจริง เช่น มวล พลังงาน ระยะทาง พื้นที่ เวลา หรือผลผลิต หากแบ่งด้วยยอดเงิน ให้บันทึกเหตุผล
- แบ่งยอดให้ครบและใช้วิธีเดียวกัน อธิบายวิธีแบ่ง ช่วงเวลา และสิ่งที่เปลี่ยนจากปีก่อน
- แยก Category 1 จาก 2, Category 4 จาก 9, Category 8 จาก 13 และแยก Scope 3 จากแหล่ง Scope 1 และ 2 ที่อยู่ในองค์กร
- ตรวจว่า EF ที่เลือก (รวม EF ของเสียหรือโลจิสติกส์) รวมขั้นตอนอื่นอยู่แล้วหรือไม่ก่อนเพิ่มอีกหนึ่งรายการ
เลือกข้อมูลและ EF ที่เหมาะกับงาน
| ลำดับ | ข้อมูลหรือวิธี | การใช้งานที่เหมาะสม |
|---|---|---|
| 1 | ข้อมูลจากผู้จัดหา สถานที่ หรือผู้ขนส่งที่ตรงกับงานนั้น | ใช้เมื่อข้อมูลตรงกับช่วงเวลา หน่วย และหมวดของรายการ |
| 2 | ปริมาณที่วัดได้จริง เช่น ลิตร กิโลกรัม หรือกิโลเมตร คูณด้วยค่า EF ทั่วไปที่ใกล้เคียงกับงานนั้น | ใช้เมื่อยังไม่มีตัวเลขการปล่อยเฉพาะ แต่มีปริมาณที่เชื่อถือได้ |
| 3 | ประมาณจากยอดเงินที่ใช้จ่าย | ใช้ตอนคัดกรองหรือเมื่อยังไม่มีปริมาณวัดได้ จากนั้นเปลี่ยนเป็นข้อมูลที่ดีกว่าเมื่อมี |
สำหรับ EF ทุกตัว ให้บันทึกแหล่งที่มา ปี หน่วย และเกณฑ์แปลงก๊าซเรือนกระจกของค่า EF (GWP) หากแผ่น EF ระบุไว้ แนบเอกสารต้นทาง ไม่ใช่เก็บเพียงตัวเลข
บอกให้ชัดว่าข้อมูลแน่นแค่ไหน
- แยกข้อมูลที่วัดจริง ข้อมูลจากผู้จัดหา การประมาณ และการใช้ค่าแทน
- ตรวจว่าข้อมูลครบ ตรงช่วงเวลา หน่วย และงานจริง
- หากไม่แน่ใจ ให้บอกข้อจำกัดหลักไว้กับรายการ
- อย่าซ่อนข้อมูลคุณภาพต่ำ ระบุว่าจะแก้เมื่อไรและใครรับผิดชอบ
- เก็บค่าประมาณตอนคัดกรองแยกจากตัวเลขสุดท้ายในรายงาน
แหล่งอ้างอิงการคัดกรอง Scope 3
ทบทวนแหล่งข้อมูลเมื่อ: 31 สิงหาคม 2569
- หน้าดาวน์โหลด CFO และแนวทาง Scope 3 เดือนสิงหาคม 2569 ของ อบก.
ไฟล์โครงการภาษาไทยและแนวทางคัดกรอง Scope 3 ที่เป็นปัจจุบัน
- มาตรฐาน GHG Protocol Corporate Value Chain (Scope 3)
ความเกี่ยวข้อง ความครบถ้วน ความสม่ำเสมอ ความโปร่งใส ความถูกต้อง ขอบเขตหมวด และการรายงาน
- GHG Protocol Scope 3 Calculation Guidance
ผังตัดสินใจ วิธี ข้อมูล และสูตรสำหรับแต่ละหมวด
- ISO/TS 14064-4:2025
แนวทางประยุกต์สำหรับขอบเขต วิธี ความโปร่งใส และความไม่แน่นอนของการปล่อยทางตรงและทางอ้อม