กำหนด Scope และขอบเขตการรายงาน
กำหนดองค์กรก่อน แล้วจึงจำแนกการปล่อยทางตรง พลังงาน ห่วงโซ่คุณค่า และรายการที่ต้องรายงานแยก
บัญชีก๊าซเรือนกระจกที่น่าเชื่อถือเริ่มจากการตัดสินใจว่าสถานประกอบการและการดำเนินงานใดอยู่ในองค์กรที่รายงาน จากนั้นจำแนกแหล่งปล่อยใน IdeaCarb ตามหน่วยธุรกิจและรายงานที่เกี่ยวข้อง
ต้องกำหนดขอบเขตองค์กรก่อน
อย่าเลือก Scope หรือหมวด Scope 3 จากใบแจ้งหนี้เพียงอย่างเดียว ให้ตัดสินก่อนว่าแหล่งนั้นอยู่ในองค์กรที่รายงาน สินทรัพย์เดียวกันอาจเป็น Scope 1 หรือ 2 ในขอบเขตหนึ่ง แต่เป็น Scope 3 ในอีกขอบเขตหนึ่ง
กำหนดขอบเขตองค์กร
องค์กรเป็นผู้เลือกแนวทางกำหนดขอบเขต IdeaCarb ไม่ได้เลือกแทน บันทึกแนวทางที่ใช้ในขั้น รายงาน Word ของ ส่งออกรายงาน อบก. แล้วสร้างหน่วยธุรกิจและรายงานให้ตรงกับสถานประกอบการที่รวมอยู่ในบัญชี
- ตัดสินใจว่าสถานประกอบการและการดำเนินงานใดอยู่ในบัญชีขององค์กรนี้
- บันทึกแนวทางที่ใช้ใน ส่งออกรายงาน อบก. → ขั้น รายงาน Word → แนวทางที่ใช้กำหนดขอบเขตองค์กร
- สร้างหน่วยธุรกิจสำหรับการดำเนินงานที่รวมอยู่ และใช้หนึ่งรายงานต่อหนึ่งหน่วยธุรกิจต่อหนึ่งปี
- เมื่อเพิ่มรายการ ให้เลือก Scope 1, Scope 2, หมวด Scope 3 หรือรายงานแยกให้ตรงกับการตัดสินใจนั้น
- แนบหลักฐานที่รายการ และเก็บหมายเหตุเรื่องขอบเขตไว้ในขั้น รายงาน Word
จำแนกขอบเขตการรายงาน
| พื้นที่ใน IdeaCarb | ความหมายแบบเข้าใจง่าย | จุดตรวจขอบเขต |
|---|---|---|
| Scope 1 | การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรงจากแหล่งที่องค์กรที่รายงานเป็นเจ้าของหรือควบคุม เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิงในพื้นที่ ยานพาหนะขององค์กร กระบวนการผลิต และการรั่วไหล | รวมเฉพาะแหล่งที่อยู่ในขอบเขตองค์กร และไม่รายงานการเผาไหม้หรือการรั่วไหลเดียวกันซ้ำใน Scope 3 |
| Scope 2 | การปล่อยทางอ้อมจากไฟฟ้า ไอน้ำ ความร้อน หรือความเย็นที่ซื้อหรือได้มาและใช้ในการดำเนินงานภายในขอบเขต | ใช้วิธีและ EF ของพลังงานที่ซื้อตามข้อกำหนด ส่วนกิจกรรมต้นน้ำของเชื้อเพลิงและพลังงานที่ไม่อยู่ใน Scope 1 หรือ 2 ให้อยู่ Scope 3 Category 3 |
| Scope 3 | การปล่อยทางอ้อมอื่นตลอดห่วงโซ่คุณค่าต้นน้ำและปลายน้ำ แบ่งเป็น Category 1–15 | ดูทุกหมวดว่าเกี่ยวข้องหรือไม่ กำหนดขอบเขต และบันทึกเหตุผลของการยกเว้น ไม่ใช่เลือกเฉพาะหมวดที่มี EF ให้ใช้ |
| รายงานแยก | พื้นที่ผลลัพธ์ของ IdeaCarb/อบก. สำหรับรายการที่แบบรายงานที่ใช้กำหนดให้แสดงนอกยอดรวมบัญชี Scope 1–3 | ทำตามไฟล์ อบก. และหมายเหตุ EF ที่เป็นปัจจุบันสำหรับรายการนั้น และไม่นำมารวมในยอดรวมย่อย Scope 1–3 |
รายงานแยกไม่ใช่ “Scope 4”
“รายงานแยก” เป็นชื่อผลิตภัณฑ์ของ IdeaCarb สำหรับพื้นที่ผลลัพธ์ของ อบก. ที่แยกต่างหาก ไม่ใช่คำว่า “Scope 4” ที่ใช้ในตลาดตาม GHG Protocol ไม่ใช่การปล่อยที่หลีกเลี่ยงได้ และห้ามนำเสนอเป็นข้อกล่าวอ้างเรื่อง avoided emissions
จำแนกแต่ละแหล่งอย่างสม่ำเสมอ
- เปิดรายงานของหน่วยธุรกิจที่เป็นเจ้าของข้อมูล
- เพิ่มรายการแล้วเลือก Scope หรือหมวดให้ตรงกับแหล่งนั้น
- ใช้รายงานแยกเฉพาะเมื่อแบบ อบก. ที่ใช้กำหนดให้แสดงแยก
- แนบหลักฐานที่รายการ
- ใช้ลิงก์ของระบบเมื่อมีกฎเชื่อมโยงที่ใช้ได้ ดูขั้นตอนกรอกที่ ทีมทำข้อมูล และโครงสร้างหน่วยงานที่ ผู้ดูแลโรงงาน → หน่วยธุรกิจ
รักษาความสม่ำเสมอและป้องกันการนับซ้ำ
- ใช้ขอบเขตองค์กรและขอบเขตรายงานเดียวกันในปีรายงานกับปีฐาน หรือบันทึกเมื่อขอบเขตเปลี่ยน
- อย่านำสินค้าที่ซื้อรายการเดียวกันไปใส่ทั้ง Category 1 และ 2 หรือนำช่วงการขนส่งเดียวกันไปใส่ทั้ง Category 4 และ 9
- ขนส่งขององค์กรอยู่ Scope 1 ส่วนโลจิสติกส์ของบุคคลที่สามอยู่ Category 4 หรือ 9
- สินทรัพย์เช่าที่อยู่ในขอบเขตให้อยู่ Scope 1 หรือ 2 หากอยู่นอกขอบเขตให้ใช้ Category 8 หรือ 13 ตามบทบาทผู้เช่าหรือผู้ให้เช่า
- ตรวจขอบเขตของ EF เพื่อไม่ให้นับขั้นตอนซ้ำเมื่อเพิ่มอีกหนึ่งรายการ
- เก็บค่าที่รายงานแยกไว้นอกยอดรวมย่อย Scope 1–3
แหล่งอ้างอิงเรื่องขอบเขต
ทบทวนแหล่งข้อมูลเมื่อ: 31 สิงหาคม 2569
- หน้าดาวน์โหลด CFO และแนวทาง Scope 3 ปัจจุบันของ อบก.
ไฟล์ อบก. ปัจจุบัน รวมถึงแนวทาง Scope 3 เดือนสิงหาคม 2569 และไฟล์ CFO
- มาตรฐาน GHG Protocol Corporate Value Chain (Scope 3)
หลักการ Scope 3 ขอบเขตแต่ละหมวด การยกเว้น และการรายงาน
- ISO 14064-1:2018
หลักการและข้อกำหนดในการคำนวณและรายงานก๊าซเรือนกระจกระดับองค์กร
- ISO/TS 14064-4:2025
แนวทางประยุกต์ขอบเขตองค์กรและขอบเขตรายงานตาม ISO 14064-1